Fietsvermogen — twintig tegen twintig kost drie keer zoveel als twintig bij windstil

Waarom tegenwind zo hard aankomt

Wat je moet overwinnen bestaat uit drie dingen: rolweerstand, luchtweerstand en bij een helling de zwaartekracht.

Rolweerstand groeit recht evenredig met je snelheid. Luchtweerstand niet: die groeit met het kwadraat van je snelheid door de lucht, en omdat vermogen kracht maal snelheid is, groeit het benodigde vermogen met de derde macht.

Hier zit een onderscheid dat vaak wordt overgeslagen. Bij twintig kilometer per uur tegen twintig kilometer wind in is de weerstand even groot als bij veertig bij windstil weer — je duwt immers dezelfde lucht weg. Maar het vermogen is dat niet, want vermogen is kracht maal de snelheid waarmee je over de grond gaat, en die is de helft.

Concreet, voor een gewone stadsfiets: 20 km/u windstil kost ongeveer 100 watt, 20 km/u tegen 20 km/u wind in ongeveer 310 watt, en 40 km/u bij windstil weer ongeveer 625 watt. De tegenwind maakt het dus ruim drie keer zo zwaar — en niet zes keer.

Boven de twintig kilometer per uur is luchtweerstand op vlak terrein al de grootste post. Bij dertig is bijna alles wat je doet lucht wegduwen.

Dat verklaart iets herkenbaars: op een rustige dag scheelt harder rijden weinig moeite, en bij wind lijkt alles ineens onmogelijk. Het is hetzelfde verschijnsel.

Waarom rugwind niet compenseert

Een rondje heen en terug bij wind is netto zwaarder dan hetzelfde rondje bij windstil weer, en dat komt door precies dat kwadratische verband.

Tegenwind verhoogt je luchtsnelheid en dus je vermogen met het kwadraat; rugwind verlaagt hem, maar vanaf een lager punt waar er minder te winnen valt. De winst op de terugweg is dus kleiner dan het verlies op de heenweg.

Daar komt bij dat je op de terugweg sneller gaat en dus korter van die rugwind profiteert. Het voordeel duurt minder lang dan het nadeel.

In een land met deze windomstandigheden is dat geen detail. Wie dagelijks heen en terug fietst, doet dat structureel bij meer weerstand dan de gemiddelde windsnelheid suggereert.

Nog te controleren bij de volgende herziening: de gebruikelijke waarden voor luchtweerstand en rolweerstand van een Nederlandse stadsfiets, die van de sportliteratuur afwijken.

Houding, fiets en gewicht

Rechtop vang je ruim twee keer zoveel lucht als in het onderstuur, en dat werkt recht door in het vermogen. Houding doet meer dan materiaal: voorover gaan zitten scheelt meer dan een lichtere fiets kopen, en het kost niets.

Gewicht speelt vooral bij klimmen en bij versnellen een rol. Op vlak terrein bij constante snelheid telt het alleen mee via de rolweerstand, en dat is een kleine post.

In Nederland betekent dat: op vlak terrein maakt een paar kilo minder bijna niets uit, en anders zitten wel. Dat is het omgekeerde van wat er in bergachtige landen geldt, en het verklaart waarom fietsgewicht hier minder besproken wordt.

Wat deze rekentool niet doet

• Geen meting. De waarden voor lucht- en rolweerstand zijn schattingen.
• Geen rekening met versnellen en afremmen, wat in de stad een grote post is.
• Geen zijwind, die anders werkt dan tegenwind.
• Geen trainingsadvies of vermogenszones.

Veelgestelde vragen

Hiernaast lezen

Diezelfde tegenwind bepaalt ook hoe koud je het onderweg hebt.

Bron en methode

Rolweerstand

Rolcoëfficiënt maal massa maal zwaartekracht maal snelheid

Luchtweerstand

Halve luchtdichtheid maal het luchtvangend oppervlak maal de luchtsnelheid in het kwadraat, maal de grondsnelheid

Helling

Massa maal zwaartekracht maal de helling maal de snelheid

Machtsverband

Weerstand groeit kwadratisch met de luchtsnelheid, vermogen met de derde macht

Houding

Van 0,65 rechtop tot 0,32 in het onderstuur

Aandrijving

Ongeveer drie procent verlies in ketting en lagers

Gepubliceerd

1 september 2026

Última revisión

1 september 2026

Próxima revisión

februari 2027

Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.