Lichaamsoppervlak — de bekendste formule komt uit een meting bij negen mensen

De vier formules

Mosteller = √(lengte in cm × gewicht in kg ÷ 3600)

Dat Du Bois op negen personen berust en toch een eeuw heeft standgehouden, is opmerkelijk genoeg om te noemen. De verklaring is dat de relatie tussen lengte, gewicht en oppervlak bij mensen bijzonder stabiel blijkt: latere formules op veel grotere groepen komen tot vergelijkbare waarden.

Wat het niet betekent is dat de formule daarmee gevalideerd is voor iedereen. Ze is afgeleid op negen mensen uit één tijd en één plaats, en de bevestiging kwam pas later en van elders.

Mosteller staat hier vooraan omdat hij een gewone vierkantswortel is. Bij ongeveer gelijke nauwkeurigheid is dat een reëel voordeel: hij is te controleren zonder software.

Waarom er op oppervlak gedoseerd wordt

Het lijkt logischer om op gewicht te doseren, en voor veel middelen gebeurt dat ook. Voor sommige juist niet.

De reden is dat een aantal fysiologische grootheden — bloedvolume, hartminuutvolume, nierdoorbloeding, warmteafgifte — beter meeschalen met oppervlak dan met massa. Iemand die twee keer zo zwaar is, heeft geen twee keer zo grote nierfunctie, maar wel ongeveer evenredig meer oppervlak.

Het vakje hierboven laat dat zien: oppervlak per kilogram daalt naarmate iemand groter is. Dosering op gewicht zou zware mensen daardoor relatief te veel geven.

De methode heeft ook bekende kritiek. Het oppervlak verklaart maar een deel van de verschillen in hoe iemand een middel verwerkt, en bij zeer zware of juist zeer lichte mensen loopt de schatting uiteen met wat er werkelijk nodig is. Dat is een discussie in de vakliteratuur, niet iets wat een rekenpagina beslecht.

Nog te controleren bij de volgende herziening: welke formule in Nederlandse ziekenhuisprotocollen standaard wordt gehanteerd.

Buiten het bereik waarop ze zijn gemaakt

Alle vier de formules zijn afgeleid op mensen binnen een bepaald bereik van lengte en gewicht. Daarbuiten wordt geëxtrapoleerd, en dan lopen ze verder uiteen.

Dat raakt twee groepen in het bijzonder. Zeer zware mensen, waar de formules onderling het meest verschillen. En zeer lange mensen — wat in Nederland minder uitzonderlijk is dan elders, aangezien de bevolking hier gemiddeld tot de langste ter wereld behoort.

Bij kinderen is Haycock de formule die met een jongere populatie is ontwikkeld, en die wordt daar dan ook vaker gebruikt.

Praktisch: als de vier formules op deze pagina dicht bij elkaar liggen, zit je binnen het gebied waar ze het eens zijn. Lopen ze uiteen, dan zit je aan de rand ervan, en is de keuze van formule ineens niet meer onbelangrijk.

Wat deze rekentool niet doet

• Geen dosering. Die volgt uit een protocol, niet uit deze pagina.
• Geen keuze tussen de formules. Welke geldt, hangt af van waar hij voor gebruikt wordt.
• Geen meting. Alle vier zijn schattingen uit lengte en gewicht.
• Geen aanpassing voor amputatie of andere afwijkende lichaamsbouw.

Veelgestelde vragen

Hiernaast lezen

Bij doseringen komt ook aangepast gewicht voor, dat op een andere manier corrigeert.

Bron en methode

Mosteller

Wortel uit lengte in cm maal gewicht in kg gedeeld door 3600

Du Bois

0,007184 maal lengte tot de macht 0,725 maal gewicht tot de macht 0,425

Haycock

0,024265 maal lengte tot de macht 0,3964 maal gewicht tot de macht 0,5378

Gehan-George

0,0235 maal lengte tot de macht 0,42246 maal gewicht tot de macht 0,51456

Toepassing

Dosering van middelen waarvan de verwerking beter meeschaalt met oppervlak dan met massa

Beperkingen

Alle vier zijn schattingen; buiten het afleidingsbereik lopen ze uiteen

Gepubliceerd

1 september 2026

Última revisión

1 september 2026

Próxima revisión

februari 2027

Esta herramienta no emite diagnósticos y no sustituye la valoración de un profesional sanitario. Consulta el aviso médico.