Luchtkwaliteit — de index neemt de slechtste stof, geen gemiddelde
Een luchtkwaliteitsindex is geen gemiddelde: hij neemt de slechtst scorende stof en gebruikt die als uitkomst. Drie waarden die goed zijn, verzachten één die dat niet is — en dat is precies de bedoeling, want je ademt alles tegelijk in.
Deze index is opgebouwd uit gangbare drempels en komt niet noodzakelijk overeen met de officiële Nederlandse index. Gebruik hem om te begrijpen welke stof de uitkomst bepaalt; voor een officiële waarde zijn er de meetstations.
De gemeten waarden
Vul in wat je hebt; ontbrekende stoffen worden overgeslagen.
Uitkomst
—
| Stof | Waarde | Deelindex |
|---|
El cálculo se ha hecho en tu navegador. Ninguno de estos waarden se ha enviado ni guardado.
Waarom de slechtste stof telt
Een index die zou middelen, zou een verkeerd beeld geven. Wie ademt, krijgt alle stoffen tegelijk binnen — een hoge waarde voor één stof wordt niet ongedaan gemaakt doordat de andere drie laag zijn.
Daarom wordt van elke stof een deelindex berekend en de hoogste daarvan gebruikt. De uitkomst hoort altijd samen met de vraag: welke stof veroorzaakte hem.
Dat is de nuttigste informatie die zo'n index geeft, en juist die verdwijnt meestal achter één kleurtje. Deze pagina zet daarom alle deelindexen naast elkaar.
Het maakt namelijk verschil welke stof hoog is:
- Stikstofdioxide komt vooral uit verkeer en is het hoogst langs drukke wegen, met een piek in de spits. Een straat verderop kan het al aanzienlijk lager zijn.
- Ozon ontstaat onder invloed van zonlicht en piekt op warme, zonnige middagen — vaak juist buiten de stad.
- Fijnstof heeft veel bronnen tegelijk, waaronder verkeer, houtstook, industrie en landbouw, en verspreidt zich over grotere afstanden.
Twee soorten normen die vaak worden verward
Er bestaan twee soorten grenswaarden, en ze verschillen fors.
De wettelijke grenswaarden zijn een beleidsafspraak: ze houden rekening met wat haalbaar is. De gezondheidskundige advieswaarden beschrijven wat vanuit gezondheid wenselijk is, en liggen aanzienlijk lager.
Het gevolg is dat lucht die «binnen de norm» is, nog altijd ruim boven de advieswaarde kan liggen. Voor fijnstof is dat verschil een veelvoud.
Daar komt bij dat er voor fijnstof geen drempel is aangetoond waaronder het effect verdwijnt. Lager is dus altijd beter, ook als de waarde al ruim onder de wettelijke norm zit — en dat is een ander soort uitspraak dan «het is goed» of «het is slecht».
Nog te controleren bij de volgende herziening: de indexklassen en drempels die het RIVM hanteert, en de actuele wettelijke en gezondheidskundige waarden.
Wat een meting wel en niet zegt
De waarden komen van meetstations, en die staan ergens. Wat je zelf inademt kan daarvan afwijken:
- Afstand tot de weg. Stikstofdioxide daalt sterk over enkele tientallen meters.
- Hoogte. Op straatniveau is de concentratie hoger dan een paar verdiepingen erboven.
- Wind. Verandering van windrichting verplaatst het beeld binnen een dag.
- Binnenlucht. Koken, kaarsen en een open haard leveren binnen concentraties die met de buitenmeting niets te maken hebben.
Dat laatste punt wordt het vaakst vergeten: wie zich zorgen maakt over fijnstof en ondertussen binnen hout stookt, kijkt naar het verkeerde getal.
Ook de middelingstijd doet mee. Een uurgemiddelde en een daggemiddelde beschrijven iets anders, en een korte piek verdwijnt in een daggemiddelde.
Wat deze rekentool niet doet
- Geen officiële index. De klassen hier zijn gangbaar maar niet noodzakelijk de Nederlandse.
- Geen gezondheidsadvies en geen aanbeveling om binnen te blijven.
- Geen meting. Ze rekent met wat je invult.
- Geen binnenlucht, die door koken en stoken sterk kan afwijken.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt er niet gemiddeld?
Omdat je alle stoffen tegelijk inademt: een hoge waarde voor één stof wordt niet ongedaan gemaakt doordat de andere drie laag zijn. De index neemt daarom van elke stof een deelindex en gebruikt de hoogste. De nuttigste informatie is welke stof dat was.
Maakt het uit welke stof hoog is?
Zeker. Stikstofdioxide komt vooral uit verkeer en piekt langs drukke wegen in de spits — een straat verderop kan het al lager zijn. Ozon ontstaat onder invloed van zonlicht en piekt op warme middagen, vaak juist buiten de stad. Fijnstof heeft veel bronnen tegelijk en verspreidt zich over grotere afstanden.
Is lucht «binnen de norm» ook gezond?
Niet noodzakelijk. Wettelijke grenswaarden zijn een beleidsafspraak die rekening houdt met haalbaarheid; gezondheidskundige advieswaarden liggen aanzienlijk lager. Voor fijnstof is dat verschil een veelvoud, en er is geen drempel aangetoond waaronder het effect verdwijnt.
Wat is het verschil tussen PM2,5 en PM10?
PM2,5 zit in PM10 en is het schadelijkste deel, omdat die kleinste deeltjes dieper in de longen komen. De verhouding zegt iets over de herkomst: verbranding levert vooral fijne deeltjes, opwaaiend stof grovere.
Geldt de meting ook voor waar ik ben?
Niet precies. Stikstofdioxide daalt sterk over enkele tientallen meters van de weg, op straatniveau is het hoger dan een paar verdiepingen erboven, en wind verplaatst het beeld binnen een dag. En binnen tellen koken, kaarsen en een open haard mee — die hebben met de buitenmeting niets te maken.
Hiernaast lezen
Ook de UV-index werkt met klassen die de onderliggende waarde verbergen.
Bron en methode
- Deelindex
- Per stof berekend uit de gemeten concentratie en gangbare klassegrenzen
- Eindindex
- De hoogste deelindex, niet het gemiddelde
- Reden
- Alle stoffen worden tegelijk ingeademd; een lage waarde compenseert een hoge niet
- Normen
- Wettelijke grenswaarden houden rekening met haalbaarheid; gezondheidskundige advieswaarden liggen lager
- Fijnstof
- Geen aangetoonde drempel waaronder het effect verdwijnt
- Beperkingen
- Geen officiële index; geen binnenlucht; meetstations gelden niet exact voor jouw locatie
- Gepubliceerd
- 1 september 2026
- Última revisión
- 1 september 2026
- Próxima revisión
- februari 2027
Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.