Geluid op het werk — 3 dB erbij betekent nog maar de helft van de tijd
De decibelschaal is logaritmisch, en dat maakt kleine getallen misleidend. 3 dB erbij is een verdubbeling van de geluidsenergie — je mag er dan nog maar de helft van de tijd staan om op dezelfde dagdosis uit te komen.
Dit vervangt geen meting. De officiële dagdosis wordt gemeten door een arbodienst of een gecertificeerd veiligheidskundige, volgens een vastgelegde methode. Deze rekentool laat zien waar een gemeten of geschat niveau ongeveer uitkomt.
Je werkdag
Vul het geluidsniveau in en hoe lang je er per dag aan wordt blootgesteld.
Uitkomst
—
| Niveau | Wat het betekent | Jij |
|---|
De berekening gebeurt in je browser. Geen van deze waarden wordt verstuurd of opgeslagen.
Waarom 3 dB zo veel is
Decibels tellen niet op zoals gewone getallen. De schaal is logaritmisch: 3 dB erbij betekent een verdubbeling van de geluidsenergie. Voor de dagdosis werkt dat precies andersom om — halveer je de blootstellingsduur, dan daalt de bijdrage aan de dagdosis met 3 dB(A).
Het schoolvoorbeeld uit de arbopraktijk: wie acht uur aan 80 dB(A) staat, zit op dezelfde dagdosis als iemand die vier uur aan 83 dB(A) staat — mits de rest van de dag veel stiller is.
Dat verklaart waarom «het is maar een paar decibel harder» een misleidende zin is. Een machine die 6 dB harder is, halveert je toegestane tijd twee keer.
De drie niveaus
| Dagdosis | Heet | Wat er moet gebeuren |
|---|---|---|
| 80 dB(A) | Onderste actiewaarde | Werkgever stelt gehoorbeschermers beschikbaar en geeft voorlichting. Dragen is nog niet verplicht |
| 85 dB(A) | Bovenste actiewaarde | Dragen is verplicht. Werkgever maakt een plan van aanpak en markeert de zone met borden |
| 87 dB(A) | Grenswaarde | Mag nooit worden overschreden — en wordt in het oor bepaald, dus mét de demping meegerekend |
Dat laatste verschil wordt vaak gemist. De eerste twee waarden gaan over het geluid op de werkplek; de grenswaarde van 87 dB(A) gaat over wat er daadwerkelijk in je oor aankomt. Wordt die overschreden, dan moet het geluid er onmiddellijk onder worden gebracht.
Naast de dagdosis gelden aparte grenzen voor piekniveaus, uitgedrukt in dB(C): 135 geeft recht op gehooronderzoek, 137 vraagt een plan van aanpak en 140 is de grenswaarde.
Oordoppen zijn wettelijk het laatste middel
Dit is de volgorde die het Arbobesluit voorschrijft, en die in de praktijk vaak wordt omgedraaid. Eerst moet het gevaar bij de bron worden aangepakt — een lawaaiige machine vervangen door een stillere. Pas als dat niet kan volgen technische en collectieve maatregelen, daarna organisatorische, zoals de blootstellingstijd verkorten.
Zoals het Arboportaal het formuleert: pas als ook dat het niveau niet onder de 80 dB(A) brengt, is het inzetten van gehoorbeschermers een wettelijk toegelaten optie.
Praktisch: gehoorkappen die de oren goed omsluiten halen een demping tot ongeveer 30 dB(A). Dat is veel — maar het verandert niets aan de volgorde, en de demping telt alleen mee bij de grenswaarde van 87 dB(A).
Wat je verder mag verwachten
- Voorlichting over de risico's van lawaai en het juiste gebruik van de middelen.
- Gehooronderzoek: wie boven de onderste actiewaarde werkt, moet periodiek een medisch onderzoek kunnen ondergaan waarbij het gehoor wordt getest — ten minste eens in de vier jaar.
- Vastlegging: van elke meting wordt schriftelijk bijgehouden bij welke activiteiten schadelijk geluid voorkomt; die gegevens worden minimaal tien jaar bewaard.
- Opname in de RI&E, met een plan van aanpak.
- Inspraak: de ondernemingsraad of de betrokken werknemers krijgen de gelegenheid een oordeel te geven over de maatregelen en over de keuze van de beschermers.
De meting zelf heet LEX,8h — de dagelijkse blootstelling herleid naar acht uur. Ze wordt uitgevoerd volgens een vastgelegde norm, door een arbodienst of gecertificeerd veiligheidskundige.
Twee groepen met een eigen regel
Voor jongeren en zwangere werknemers is lawaai extra schadelijk. Daarom kent het Arbobesluit voor hen een apart verbod: zij mogen niet werken als de blootstelling hoger is dan de grenswaarden. Voor jeugdige werknemers betekent dat concreet geen arbeid op plaatsen waar de dagelijkse blootstelling 85 dB(A) of hoger is.
Het gaat hier dus niet om een advies of een afweging met beschermingsmiddelen, maar om een grens die niet met oordoppen weggeregeld kan worden.
IJkpunten
- Een normaal gesprek levert ongeveer 60 dB(A) op.
- Een autoradio op vol volume zit met pieken soms op 100 dB(A).
- De pijngrens ligt bij de meeste volwassenen boven 120 dB(A).
- Het gevaar van lawaaislechthorendheid begint bij werknemers bij 80 dB(A).
Veelgestelde vragen
Waarom scheelt 3 dB zo veel?
Omdat de decibelschaal logaritmisch is: 3 dB erbij is een verdubbeling van de geluidsenergie. Voor de dagdosis betekent dat spiegelbeeldig dat een halvering van de blootstellingsduur de bijdrage met 3 dB(A) verlaagt. Acht uur aan 80 dB(A) komt op dezelfde dagdosis uit als vier uur aan 83 dB(A).
Vanaf wanneer is gehoorbescherming verplicht?
Vanaf een dagelijkse dosis boven 85 dB(A) zijn werknemers verplicht gehoorbescherming te dragen. Boven 80 dB(A) moet de werkgever de beschermers wel beschikbaar stellen en voorlichting geven, maar is dragen nog niet verplicht.
Wat is het verschil tussen 85 en 87 dB(A)?
De 85 dB(A) gaat over het geluid op de werkplek en maakt dragen verplicht. De 87 dB(A) is de grenswaarde en wordt in het oor bepaald, dus mét de demping van de gehoorbescherming meegerekend. Die mag nooit worden overschreden; gebeurt het toch, dan moet het geluid er onmiddellijk onder worden gebracht.
Mag mijn werkgever het bij oordoppen laten?
Niet als eerste stap. Het Arbobesluit schrijft een volgorde voor: eerst maatregelen bij de bron, dan technische en collectieve maatregelen, dan organisatorische zoals kortere blootstelling. Pas als dat het niveau niet onder 80 dB(A) brengt, zijn gehoorbeschermers een wettelijk toegelaten optie.
Gelden er andere regels voor jongeren en zwangere werknemers?
Ja. Voor hen is lawaai extra schadelijk en kent het Arbobesluit een apart verbod: zij mogen niet werken als de blootstelling hoger is dan de grenswaarden. Voor jeugdige werknemers betekent dat geen arbeid waar de dagelijkse blootstelling 85 dB(A) of hoger is.
Hiernaast lezen
Andere factoren op de werkplek hebben een eigen pagina; hier gaat het alleen om geluid.
Bron en methode
- Dagdosis
- LEX,8h — het niveau herleid naar een werkdag van acht uur
- Formule
- Dagdosis = niveau + 10 × log10(duur ÷ 8 uur)
- Onderste actiewaarde
- 80 dB(A): beschermers beschikbaar stellen, voorlichting, recht op gehooronderzoek
- Bovenste actiewaarde
- 85 dB(A): dragen verplicht, plan van aanpak, zone markeren
- Grenswaarde
- 87 dB(A), bepaald in het oor en dus inclusief demping
- Kader
- Arbobesluit hoofdstuk 6, afdeling 3; officiële meting door arbodienst of veiligheidskundige
- Gepubliceerd
- 1 september 2026
- Laatste herziening
- 1 september 2026
- Volgende herziening
- februari 2027
Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.