Moedervlekken en de ABCDE-regel — verandering weegt zwaarder dan de letters
De ABCDE-regel is een geheugensteun, geen test. Vakbronnen zeggen het zelf: een afwijkende moedervlek is niet per definitie kwaadaardig, en een weinig opvallende plek kan toch een melanoom blijken. Eén signaal weegt zwaarder dan alle letters: verandering.
Deze pagina geeft geen uitslag en kan niets uitsluiten. Er komt geen score uit en geen «waarschijnlijk goedaardig». Twijfel je, of is er iets veranderd, dan is dat op zichzelf al reden om het te laten bekijken door je huisarts.
Wat zie je
Vink aan wat van toepassing is. Er komt geen oordeel uit — wel wat elk kenmerk betekent.
Houd Ctrl ingedrukt om er meerdere te kiezen.
Uitkomst
—
| Letter | Waar het voor staat | Aangevinkt |
|---|
De berekening gebeurt in je browser. Geen van deze waarden wordt verstuurd of opgeslagen.
Wat de letters betekenen
| Letter | Kenmerk |
|---|---|
| A | Asymmetrie — trek je er een denkbeeldige lijn doorheen, dan zijn de helften geen spiegelbeeld |
| B | Begrenzing — de rand is grillig, onscherp of ongelijkmatig |
| C | Kleur — meerdere kleuren of niet-egaal bruin |
| D | Diameter — groter dan 6 millimeter |
| E | Evolutie — verandering in de tijd. Soms wordt ook elevatie bedoeld: de vlek gaat uitsteken |
Een dermatologische bron zegt er meteen het belangrijkste voorbehoud bij: voor een klinische verdenking moet meer dan één kenmerk afwijken — een moedervlek groter dan 0,6 cm is niet altijd een melanoom.
En omgekeerd geldt het ook. In de huisartsenliteratuur staat het zo: een afwijkende moedervlek is niet per definitie kwaadaardig, terwijl een ogenschijnlijk weinig opvallende plek soms toch een melanoom kan blijken. Dat is precies waarom hier geen score uitkomt.
Verandering is het sterkste signaal
Van alle kenmerken is evolutie het zwaarste. Goedaardige moedervlekken zien er jarenlang hetzelfde uit. Een Nederlandse ziekenhuisfolder formuleert het zonder slagen om de arm: elke spontane verandering in een moedervlek is verdacht en hoort in principe door een arts te worden beoordeeld.
Waar je op let, naast vorm en kleur:
- de vlek groeit, wordt dikker of erg donker;
- er komen meerdere kleuren in;
- hij gaat jeuken, pijn doen, bloeden of open;
- er is een korstje of schilfering zonder aanleiding.
Een uitzondering die veel onnodige onrust scheelt: bij kinderen en jonge mensen is het normaal dat moedervlekken ontstaan en meegroeien. Meestal gaat het dan niet om een melanoom.
Het lelijke eendje
Naast de letters bestaat er een aanwijzing die juist niet op één vlek let, maar op het verschil met de rest. Een moedervlek die duidelijk afwijkt van je andere moedervlekken kan verdacht zijn — ook als niet alle ABCDE-criteria aanwezig zijn.
Dat maakt het ook een bruikbaar principe voor mensen met veel moedervlekken: je hoeft er niet één voor één langs met een liniaal. Je zoekt het plekje dat eruit springt.
Waar de bronnen het oneens zijn
Over één punt lopen de Nederlandse en Vlaamse voorlichtingsbronnen uiteen. Een ziekenhuisfolder schrijft dat melanomen meestal ontstaan uit een bestaande moedervlek, die dan gaat veranderen. Andere voorlichting stelt juist dat een melanoom vaker ontstaat op een plek waar eerder geen opvallende vlek zat.
Waar ze het wél over eens zijn, is het praktische deel: een nieuw plekje telt net zo goed mee als een bestaande moedervlek die verandert. Wie alleen zijn bestaande moedervlekken in de gaten houdt, kijkt dus te smal.
Twee dingen om te weten bij het kijken. Melanomen zijn vaak bruin, maar er bestaat ook een wit-roze variant die veel minder opvalt. En ze kunnen zich verstoppen op plekken die je zelf slecht ziet: rug, hoofdhuid en voetzolen, maar ook behaarde zones, onder nagels en op slijmvliezen.
Wat er bij de arts gebeurt
De ABCDE-regel is in de spreekkamer een onderdeel van de beoordeling, niet de beoordeling zelf. Daar komen anamnese, risicofactoren en een inspectie van de rest van de huid bij — een volledige huidinspectie is aangewezen bij een verdachte afwijking, zeker bij veel moedervlekken.
En de uitkomst is geen oogoordeel: de definitieve diagnose volgt pas na microscopisch onderzoek door de patholoog, zo nodig na een biopsie.
Zie ook huidtype en zonnebrandcrème.
Veelgestelde vragen
Waar staat ABCDE voor?
Asymmetrie, Begrenzing, Kleur, Diameter en Evolutie. Asymmetrie betekent dat de helften geen spiegelbeeld zijn, begrenzing slaat op een grillige rand, kleur op meerdere kleuren door elkaar, diameter op groter dan zes millimeter, en evolutie op verandering in de tijd. Soms wordt met de E ook elevatie bedoeld: de vlek gaat uitsteken.
Betekent één afwijkend kenmerk dat het mis is?
Nee. Voor een klinische verdenking moet meer dan één kenmerk afwijken, en een moedervlek groter dan 0,6 centimeter is zeker niet altijd een melanoom. Het omgekeerde geldt echter ook: in de huisartsenliteratuur staat dat een weinig opvallende plek toch een melanoom kan blijken.
Welk signaal is het belangrijkst?
Verandering. Goedaardige moedervlekken blijven er jarenlang hetzelfde uitzien, en elke spontane verandering in een moedervlek is verdacht en hoort in principe door een arts beoordeeld te worden. Dat geldt ook voor jeuk, pijn, bloeden of een korstje zonder aanleiding.
Wat is het lelijke eendje?
Een moedervlek die duidelijk afwijkt van je overige moedervlekken. Zo'n plek kan verdacht zijn ook als niet alle ABCDE-criteria aanwezig zijn. Voor wie veel moedervlekken heeft is dat een bruikbaarder uitgangspunt dan ze allemaal één voor één nameten.
Moet ik me zorgen maken over een groeiende moedervlek bij mijn kind?
Bij kinderen en jonge mensen is het normaal dat moedervlekken ontstaan en meegroeien; meestal gaat het dan niet om een melanoom. Twijfel of andere veranderingen blijven wel een reden om het te laten bekijken.
Hiernaast lezen
De pagina over je huidtype zegt uitdrukkelijk niets over moedervlekken; dat gat vult deze pagina.
Bron en methode
- Wat dit is
- Een geheugensteun bij het kijken — geen test, geen score en geen uitslag
- A tot en met E
- Asymmetrie, begrenzing, kleur, diameter (6 mm) en evolutie
- Zwaarste signaal
- Verandering; elke spontane verandering hoort beoordeeld te worden
- Aanvullend
- Het lelijke eendje: de vlek die afwijkt van je andere moedervlekken
- Belangrijk voorbehoud
- Een weinig opvallende plek kan toch een melanoom blijken
- Diagnose
- Staat pas vast na microscopisch onderzoek door de patholoog
- Gepubliceerd
- 1 september 2026
- Laatste herziening
- 1 september 2026
- Volgende herziening
- februari 2027
Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.