Droge ogen — meestal niet te weinig traanvocht, maar te snel verdampen
«Droge ogen» klinkt als te weinig traanvocht, en dat is het vaak niet. Veel klachten komen door een instabiele traanfilm die te snel verdampt — meestal doordat de kliertjes in de oogleden die de vetlaag maken minder goed werken.
Deze pagina noemt geen merken en geen doseringen. Wat ze wel doet is uitleggen waarom het ene advies bij de oorzaak aangrijpt en het andere alleen bij de klacht — en waarom «welke druppels zijn het best» een vraag is zonder onderzochte uitkomst.
Je situatie
De uitkomst beschrijft waar jouw klachten waarschijnlijk vandaan komen, geen diagnose.
Houd Ctrl ingedrukt om er meerdere te kiezen.
Uitkomst
—
| Maatregel | Waar het op aangrijpt |
|---|
De berekening gebeurt in je browser. Geen van deze waarden wordt verstuurd of opgeslagen.
Twee manieren om droge ogen te krijgen
De naam wijst maar één kant op, en dat is precies het misverstand. Er zijn twee routes:
- Te weinig aanmaak — bijvoorbeeld bij het syndroom van Sjögren, reumatoïde artritis, diabetes, op hogere leeftijd, of door medicijnen zoals psychofarmaca, bètablokkers, acetylsalicylzuur, antihistaminica en lokale glaucoommiddelen.
- Te snel verdampen — door een instabiele traanfilm, meestal doordat de meibomklieren in de oogleden minder goed werken. Zij maken de vetlaag die verdamping tegengaat.
Die tweede route is de vaakst voorkomende, en externe factoren maken hem erger: droge lucht, beeldschermwerk en contactlenzen.
Daaruit volgt het belangrijkste praktische punt van deze pagina: als het probleem verdamping is, dan vult druppelen wel aan maar verandert het niets aan de oorzaak. Warme kompressen en ooglidverzorging doen dat wel.
Er is geen «beste» kunsttraan
Het geneesmiddelenkompas is er ongewoon direct over: er zijn geen gegevens bekend over het verschil in effectiviteit tussen de verschillende kunsttranen. De werking wordt gelijk verondersteld.
Wat wel verschilt is de verpakking en het conserveermiddel:
| Soort | Kenmerk |
|---|---|
| Mét conserveermiddel (flesje) | Goedkoper; middel van eerste keus |
| Zonder conserveermiddel (eenmalige verpakking) | Bij onvoldoende effect of irritatie — en altijd bij contactlenzen |
| Oogzalf | Beschermt langer maar geeft wazig zicht; daarom bij voorkeur 's nachts |
Welk merk het beste bevalt verschilt per persoon, en soms kost het tijd om dat te vinden. Dat is dus geen medische maar een persoonlijke keuze — precies wat je verwacht bij middelen waarvan de werking gelijk wordt verondersteld.
Als de druppels het probleem worden
Dit staat in het kompas en wordt zelden doorverteld: verergering of aanhouden van de klachten kan ook het gevolg zijn van irritatie of overgevoeligheid voor een conserveermiddel.
Met andere woorden: wie veel druppelt met een flesje en merkt dat het niet beter wordt, heeft niet per se te weinig gedruppeld — het kan ook aan het conserveermiddel liggen. Dan is het zinvol een conserveermiddelvrije variant te proberen.
Warmte en ooglidverzorging
Werkt de vetlaag niet goed, dan is warmte het aangrijpingspunt. Oogheelkundige folders beschrijven het in drie stappen:
- Opwarmen met een warm kompres — een warme vochtige washand of een warmtemasker. Zo warm als de huid net aankan, en niet verbranden.
- Masseren van de ooglidranden, in de richting van de wimpers: het bovenooglid naar beneden, het onderooglid naar boven.
- Reinigen van wimpers en ooglidranden met een nat washandje, wattenstaafje of speciale doekjes.
Is er ook een ooglidrandontsteking, dan kan daar aanvullende behandeling bij horen. En helpt dit alles onvoldoende, dan bestaan er poliklinische opties zoals lichttherapie om de oliekliertjes te stimuleren, of punctumplugs die de traanafvoer afremmen zodat de tranen langer blijven liggen.
Wat je zelf kunt veranderen
De externe factoren zijn niet spannend maar wel de enige waar je direct invloed op hebt: bewust vaker knipperen bij lezen en beeldschermwerk, pauzes nemen, langdurig verblijf in droge lucht van airco of verwarming beperken, en een zonnebril bij wind of fel licht om verdamping tegen te gaan.
Draag je contactlenzen en zijn de ogen erg droog, dan is het zinvol dat met een contactlensspecialist te bespreken — lenzen kunnen de klachten verergeren, maar ook op zichzelf een ongemakkelijk gevoel geven zonder dat er sprake is van droge ogen.
En de verwachting scherpstellen: de behandelingen zijn vooral gericht op klachtenvermindering, want droge ogen zijn meestal niet goed te genezen. Zie ook beeldschermpauze.
Veelgestelde vragen
Komen droge ogen door te weinig traanvocht?
Vaak niet. Naast verminderde aanmaak bestaat er een tweede route die vaker voorkomt: een instabiele traanfilm die te snel verdampt, meestal doordat de meibomklieren in de oogleden minder goed werken. Zij maken de vetlaag die verdamping tegengaat.
Welke kunsttranen werken het best?
Daar is geen onderzocht antwoord op: er zijn geen gegevens bekend over het verschil in effectiviteit tussen de verschillende kunsttranen, en de werking wordt gelijk verondersteld. Wel verschilt de verpakking: met conserveermiddel is goedkoper en eerste keus, zonder conserveermiddel bij irritatie of onvoldoende effect — en altijd bij contactlenzen.
Kunnen de druppels de klachten verergeren?
Ja. Verergering of aanhouden van de klachten kan het gevolg zijn van irritatie of overgevoeligheid voor een conserveermiddel. Dan kan het zinvol zijn kunsttranen zonder conserveermiddel te proberen.
Waarom een warm kompres?
Omdat warmte de werking van de meibomklieren verbetert. Die maken de vetlaag van de traanfilm; werken ze minder goed, dan verdampt het traanvocht sneller. Na het opwarmen worden de ooglidranden gemasseerd in de richting van de wimpers en gereinigd.
Gaan droge ogen ooit over?
Meestal niet helemaal. De behandelingen zijn vooral gericht op klachtenvermindering, omdat de aandoening zelf meestal niet goed te genezen is. Wel is er veel mogelijk, van kunsttranen en ooglidhygiëne tot lichttherapie en punctumplugs.
Hiernaast lezen
Beeldschermwerk komt op beide pagina's terug: minder knipperen betekent sneller verdampen.
Bron en methode
- Twee routes
- Verminderde aanmaak, of een traanfilm die te snel verdampt
- Meest voorkomend
- Disfunctie van de meibomklieren, die de vetlaag maken
- Kunsttranen
- Geen aangetoond verschil in effectiviteit tussen de middelen
- Conserveermiddel
- Met is goedkoper en eerste keus; zonder bij irritatie en bij contactlenzen
- Oogzalf
- Beschermt langer maar geeft wazig zicht; bij voorkeur 's nachts
- Verwachting
- Gericht op klachtenvermindering; meestal niet te genezen
- Gepubliceerd
- 1 september 2026
- Laatste herziening
- 1 september 2026
- Volgende herziening
- februari 2027
Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.