HOMA-IR — hier staat geen grenswaarde, en dat is geen nalatigheid

Wat de index probeert te vangen

HOMA-IR = glucose (mmol/L) × insuline (mU/L) ÷ 22,5

Insuline zorgt ervoor dat glucose de cellen in gaat. Reageren die cellen minder goed, dan is er meer insuline nodig voor hetzelfde effect. Dat is wat de index probeert te vangen: hij combineert beide waarden, omdat elk apart te weinig zegt.

Iemand met een normale glucose maar een hoge insuline houdt die glucose normaal door harder te werken. Dat zie je niet aan de glucose alleen, en dat is precies de situatie waarvoor deze index bedoeld is.

De deler 22,5 is een schaalfactor, gekozen zodat een gezonde referentiepersoon rond de 1 uitkomt. Bij glucose in mg/dL wordt die deler 405 — een verschil dat bij het overnemen van formules misgaat.

Waarom er geen grens bij staat

Dit is het punt van deze pagina, en het is de reden dat je hier geen «boven de zoveel» aantreft.

Insulinebepalingen zijn niet gestandaardiseerd. Anders dan bij glucose of cholesterol bestaat er geen algemeen ijkpunt waar alle methodes aan voldoen. Hetzelfde bloed levert bij twee laboratoria verschillende insulinewaarden op, en die verschillen zijn niet klein.

Omdat insuline recht in de formule zit, gaat dat verschil één op één door in de HOMA-IR. Het vakje hierboven laat zien wat een afwijking van twintig procent doet — een afwijking die tussen bepalingen gewoon voorkomt.

De grenswaarden die circuleren komen uit onderzoeken met een specifieke bepaling in een specifieke bevolking. Zonder te weten welke, is zo'n getal niet overdraagbaar naar jouw uitslag.

Er is nog een reden: de index is ontworpen om groepen te vergelijken in onderzoek, niet om individuele mensen in te delen. Voor dat laatste bestaan nauwkeuriger methodes die alleen niet praktisch zijn buiten onderzoeksverband.

Nog te controleren bij de volgende herziening: of Nederlandse laboratoria een eigen referentiebereik voor HOMA-IR vermelden bij hun insulinebepaling.

Waar de index wél voor werkt

De absolute waarde is onbetrouwbaar; het verschil tussen twee metingen is dat veel minder.

Bij hetzelfde laboratorium met dezelfde bepaling verschuift de systematische fout mee, en valt hij weg in de vergelijking. Een HOMA-IR die over maanden daalt zegt dus iets, ook als het getal zelf niet met een tabel te vergelijken is.

Twee voorwaarden horen daarbij. De bepaling moet nuchter zijn — minstens acht uur — omdat insuline na een maaltijd fors stijgt en de index dan betekenisloos wordt. En beide waarden moeten uit dezelfde afname komen.

Er is ook een grens aan waar de index überhaupt zinnig is. Bij mensen bij wie de insulineproductie sterk is afgenomen, werkt de aanname waarop hij rust niet meer: dan is een lage insuline geen teken van goede gevoeligheid maar van iets anders.

Wat deze rekentool niet doet

• Geen afkapwaarde. Die bestaat niet zonder te weten welke bepaling gebruikt is.
• Geen diagnose van insulineresistentie of diabetes.
• Geen vergelijking met tabellen uit andere bronnen.
• Niet bruikbaar bij sterk verminderde insulineproductie, waar de aanname niet opgaat.

Veelgestelde vragen

Hiernaast lezen

De nuchtere glucose komt ook terug bij de criteria van het metabool syndroom.

Bron en methode

Formule

Nuchtere glucose in mmol/L maal nuchtere insuline in mU/L, gedeeld door 22,5

Deler per eenheid

22,5 bij mmol/L en 405 bij mg/dL

HOMA-Beta

20 maal de insuline, gedeeld door de glucose min 3,5

Standaardisatie

Insulinebepalingen zijn niet gestandaardiseerd; uitkomsten verschillen per laboratorium

Bruikbaar gebruik

Vergelijken van eigen waarden in de tijd bij dezelfde bepaling

Voorwaarden

Nuchter, minstens acht uur, beide waarden uit dezelfde afname

Gepubliceerd

1 september 2026

Última revisión

1 september 2026

Próxima revisión

februari 2027

Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.