Anion gap — bij laag albumine kan een verhoogde gap onzichtbaar blijven
De anion gap wordt vaak zonder correctie gelezen, en dat is riskant: albumine is zelf een anion. Bij weinig albumine daalt de gap zonder dat er minder zuur is — waardoor een verhoogde gap onzichtbaar kan blijven bij precies de patiënten die vaak weinig albumine hebben.
Sommige laboratoria tellen kalium mee in de formule en andere niet. Dat verschuift zowel de uitkomst als het referentiebereik met enkele eenheden. Kijk welke variant bij jouw uitslag hoort voordat je een getal met een grens vergelijkt.
Je waarden
Alle waarden in mmol/L, zoals Nederlandse laboratoria ze rapporteren.
Uitkomst
—
| Grootheid | Waarde |
|---|
El cálculo se ha hecho en tu navegador. Ninguno de estos waarden se ha enviado ni guardado.
Wat de gap meet
Anion gap = natrium − chloride − bicarbonaat
In het bloed is de som van de positieve en negatieve ladingen gelijk. Het laboratorium meet er maar een paar, en het verschil tussen de gemeten positieve en negatieve ionen is de gap: de ruimte die door niet-gemeten negatieve deeltjes wordt opgevuld.
Normaal bestaat die ruimte vooral uit albumine en wat fosfaat en sulfaat. Komt er zuur bij dat het laboratorium niet meet, dan wordt bicarbonaat verbruikt en groeit de gap. Dat is waarom hij wordt berekend.
Een normale gap bij een verzuring wijst juist een andere kant op: dan is er bicarbonaat verloren gegaan in plaats van verbruikt, en is chloride mee gestegen om het evenwicht te bewaren.
De correctie die vaak wordt overgeslagen
Gecorrigeerde gap = gap + 0,25 × (40 − albumine in g/L)
Albumine is zelf een van de niet-gemeten negatieve deeltjes — en het grootste. Wie weinig albumine heeft, heeft daardoor vanzelf een lagere gap, zonder dat er minder zuur in het bloed zit.
Dat is niet theoretisch. Juist bij ernstig zieke mensen is albumine vaak verlaagd, en dat zijn precies de mensen bij wie een verhoogde gap het meest zou betekenen. Zonder correctie kan die verhoging volledig onzichtbaar blijven.
De vuistregel: elke 10 g/L die het albumine onder de referentie ligt, verlaagt de gap met ongeveer 2,5 eenheden. Bij een albumine van 20 g/L scheelt dat vijf punten — genoeg om een duidelijk verhoogde gap als normaal te laten lezen.
Nog te controleren bij de volgende herziening: welke variant van de anion gap en welke referentiebereiken Nederlandse laboratoria hanteren.
De osmolariteit, en waarom die hier eenvoudiger is
Osmolariteit = 2 × natrium + glucose + ureum (alles in mmol/L)
Natrium wordt verdubbeld omdat er evenveel negatieve deeltjes tegenover staan. Glucose en ureum tellen als opgeloste deeltjes mee.
In Nederlandse eenheden is dat een gewone optelling, omdat glucose en ureum allebei in mmol/L staan. In landen die mg/dL gebruiken moet elk van beide eerst worden gedeeld door een eigen factor — een plek waar bij het overnemen van formules vaak iets misgaat.
Het nut zit in het verschil met de gemeten osmolaliteit. Is de meting duidelijk hoger dan de berekening, dan zit er iets opgelost in het bloed dat niet in de formule zit. Dat verschil heet de osmolale gap, en het is de reden dat deze berekening bestaat.
Zonder een gemeten waarde ernaast zegt de berekende osmolariteit op zichzelf weinig.
Wat deze rekentool niet doet
- Geen diagnose en geen beoordeling van een zuur-base-stoornis.
- Geen referentiebereik: dat verschilt per laboratorium en per variant van de formule.
- Geen osmolale gap zonder een gemeten osmolaliteit erbij.
- Geen vervanging van een bloedgasbepaling, die er in de acute situatie bij hoort.
Veelgestelde vragen
Waarom moet de anion gap voor albumine gecorrigeerd worden?
Omdat albumine zelf een van de niet-gemeten negatieve deeltjes is, en het grootste. Wie weinig albumine heeft, heeft daardoor vanzelf een lagere gap zonder dat er minder zuur in het bloed zit. Elke 10 g/L onder de referentie verlaagt de gap met ongeveer 2,5 eenheden.
Waarom is dat gevaarlijk om over te slaan?
Omdat albumine juist bij ernstig zieke mensen vaak verlaagd is, en dat de mensen zijn bij wie een verhoogde gap het meest zou betekenen. Bij een albumine van 20 g/L scheelt de correctie vijf punten — genoeg om een duidelijk verhoogde gap als normaal te laten lezen.
Telt kalium wel of niet mee?
Beide varianten bestaan naast elkaar en laboratoria verschillen daarin. Het verschil is ongeveer de kaliumwaarde zelf, en het referentiebereik verschuift mee. Kijk dus welke variant bij jouw uitslag hoort voordat je een getal met een grens vergelijkt.
Waarom is de osmolariteitsformule hier een gewone optelling?
Omdat Nederlandse laboratoria glucose en ureum allebei in mmol/L rapporteren, waardoor ze rechtstreeks kunnen worden opgeteld. In landen die mg/dL gebruiken moet elk van beide eerst door een eigen factor worden gedeeld, en daar gaat bij het overnemen van formules vaak iets mis.
Wat heb ik aan de berekende osmolariteit?
Op zichzelf weinig; het gaat om het verschil met een gemeten osmolaliteit. Is de meting duidelijk hoger dan de berekening, dan zit er iets opgelost in het bloed dat niet in de formule zit. Dat verschil is de reden dat deze berekening bestaat.
Hiernaast lezen
Ook bij calcium speelt albumine mee, en ook daar is de correctie een schatting.
Bron en methode
- Anion gap
- Natrium min chloride min bicarbonaat, in mmol/L
- Variant met kalium
- Natrium plus kalium, min chloride en bicarbonaat; het referentiebereik verschuift mee
- Albuminecorrectie
- Gap plus 0,25 maal het verschil tussen 40 g/L en het gemeten albumine
- Vuistregel
- Elke 10 g/L minder albumine verlaagt de gap met ongeveer 2,5 eenheden
- Osmolariteit
- Twee maal natrium plus glucose plus ureum, alle in mmol/L
- Osmolale gap
- Verschil tussen gemeten osmolaliteit en de berekende waarde
- Gepubliceerd
- 1 september 2026
- Última revisión
- 1 september 2026
- Próxima revisión
- februari 2027
Deze rekentool stelt geen diagnose en vervangt niet het oordeel van een zorgverlener. Lees de medische disclaimer.